Wormerveer bezoeken

Wormerveer is een stad in Noord-Holland, Nederland. Het ligt 13 kilometer ten noordwesten van Amsterdam en maakt deel uit van de gemeente Zaanstad. Wormerveer was een aparte gemeente tot 1974, toen het werd opgenomen in de nieuwe gemeente Zaanstad. Het inwonertal van Wormerveer wordt geschat op ongeveer 11.225 mensen.

Wormerveer, een stad in Nederland, is een fascinerende plaats vanwege zijn aparte cultuur, geschiedenis en persoonlijkheid. Na je prachtige bezoek aan Wormerveer kun je doorreizen naar Rotterdam, een nabijgelegen belangrijke stad. Het Amsterdam Museum, het Joods Cultureel Kwartier, en het Rembrandthuismuseum behoren tot de attracties van Rotterdam. Om naar deze stad te gaan, bedenk je dat Rotterdam The Hague Airport de dichtstbijzijnde grote luchthaven is. Reispakketten voor Wormerveer variëren van een tot twee dagen.

Wormerveer

Vroeger was het een zelfstandige gemeente, maar sinds 1 januari 1974 is het een deel van Zaanstad. De eerste nederzettingen vormden zich in de naaste omgeving van het Zaan- of Wormerveer, een oud grafveer naar Wormer dat al in de 14de eeuw bestond. De eerste paar huizen langs de Zaanoever breidden zich langzaam in zuidelijke richting uit. ‘t Saen was de naam van het gehucht, dat deel uitmaakte van de Banne Westzanen. Het piepkleine dorp van ruwweg 18 woningen kreeg in 1503 toestemming om een kapel te bouwen. De nederzetting maakte tot 1811 deel uit van de Banne Westzanen.

Wormerveer werd in deze tijd een van Zaandam’s meest prominente nederzettingen. Vanaf de Zaan lijkt de oever van Wormerveer volledig onbebouwd te zijn gebleven (Noordeinde, Zaanweg en Zuideinde). De dijk grenst direct aan de Zaan, in tegenstelling tot de andere nederzettingen in Zaandam, waar bouwsels buiten de dam het zicht op de Zaan ontnemen. Langs deze dijk, die uitzicht bood op de rivier, en later op de Zaanweg, woonde de bevolking, vooral plaatselijke kooplieden en fabrikanten. Ze bouwden hier veel kapitale stenen bouwsels, die later door volgende generaties als kantoren en winkels werden ingericht. Wormerveer had dankzij deze bouwwerken de reputatie een elite gemeenschap te zijn. Dit werd nog versterkt door de vroeger weelderige Wandelweg en het Wilhelminapark.

Tussen de Zaanweg en de Wandelweg ontstonden arbeiderswijken. Arbeiders werden tewerkgesteld in het dorp of in fabrieken van Wormerveerse zakenlieden aan de andere kant van de Zaan. Deze Wormer fabrieken waren sinds 1889 via de Zaanbrug bereikbaar. Daarvoor moest tol betaald worden, die in de kas van Wormerveer stroomde nadat de gemeente de bouw van de brug betaald had. Behalve via de brug kon de Zaan ook overgestoken worden via het Noorder- en het Zuiderveer. De naam van de gemeente komt van het Noorder- of Wormerveer. Veel arbeiders maakten gebruik van hun roeispanen en liepen over de Zaan naar hun werk zodra het ijs sterk genoeg was. Sommige tollenaars probeerden dit laatste te voorkomen door ‘s nachts een belangrijk geulgedeelte open te hakken. De meeste bronnen kwijnden weg toen de tolheffing op de brug in 1942 werd afgeschaft, en ze zijn niet lang daarna opgeheven. Westknollendam maakte deel uit van de gemeente Wormerveer tot 1811, toen het onafhankelijk werd van de Banne Westzanen.

Inwonersnamen en bijnamen

De naam van het dorp is al verklaard. Al ongeveer 600 jaar bestaat het Noorder- of Wormerveer. In de 14de eeuw verrees de eerste bewoning bij deze veersteiger. Het veer, dat liep tussen het Noordeinde en de Zandweg in Wormer, werd ook wel het ‘Zaanderveer’ genoemd. Wormerveer stond tot het begin van de 16de eeuw bekend als Het Saen en werd ook wel gespeld als Saan en Zaan. Het Saen was het eerste Zaandorp omdat het in de 14de eeuw bewoond werd. Wormerveer kreeg zijn naam pas in 1503, toen een verzoek om een eigen kapel werd ingediend. De Wormerveers kregen de bijnaam ‘gladoren’, een moniker die waarschijnlijk ontleend is aan de talrijke oliemolens van het dorp.

Wapenschilden

Wapen van de stad Wormerveer. Wikimedia Commons
Wormerveer had in die tijd geen eigen wapenschild. Het werd in 1811 overgenomen van de Banne Westzanen. Het is vierzijdig, met een zilveren leeuw op een rood veld in het eerste en vierde kwart en een rode leeuw op een zilveren achtergrond in het tweede en derde kwart. Het identieke wapenschild werd gebruikt door de gemeente Westzaan.

Oppervlakte en grootte

Wormerveer was qua oppervlakte een van de kleinste gemeenten van de Zaanstreek. De gemeente beslaat een totale oppervlakte van 639 hectare. De Watermolensloot (bij poldermolen Het Leven) vormde de grens van de stad Zaandijk, terwijl de Watering en de Paardensloot samen de grens van de stad Westzaan vormden. De Tap- of Tochtsloot was de grens tussen Wormerveer en de dorpen Krommenie en Assendelft, terwijl de Nauernasche Vaart de grens was tussen Wormerveer en de plaatsen Krommenie en Assendelft. Wormerveer werd van de gemeente Wormer gescheiden door de Zaan. Pogingen om de Zaanoever bij Wormer in te lijven zijn verschillende keren ondernomen, met de bewering dat de industrie daar eigendom was van Wormerveerse bedrijven. Deze (eind 19e/begin 20e eeuw) verzoeken om een grenswijziging werden door de regering nooit ingewilligd.

Bevolking

De eerste gegevens over de bevolking dateren van 1477 en 1543, met respectievelijk 95 en 100 personen. Cijfers ontbreken al lange tijd. Dat is betreurenswaardig want in die periode vond een aanzienlijke bevolkingstoename plaats. Pas in 1742 werd de bevolking opnieuw geteld: er waren toen 1572 Wormerveerders. Het grootste deel van de stijging zal in de 17e eeuw hebben plaatsgevonden als gevolg van de groeiende economische bedrijvigheid. Dat de bevolking ook in de 18e eeuw bleef toenemen is bijzonder. Dit was ook het geval in Zaandijk en Koog, maar het inwonertal van de rest van het land daalde door de langdurige recessie. Van der Woude verklaart dit door te wijzen op de werkgelegenheid in de papierfabricage, een bloeiende industrie in die periode. Wormerveer was niet in staat de totale bevolking van 2084 die in 1795 bereikt was, in stand te houden.

Het dorp werd na de Franse tijd bevolkt, in 1815 en 1871. Sindsdien nam de bevolking geleidelijk toe, van 2831 in 1840 tot 3487 in 1869 en dan tot 6054 in 1899. Deze tendens zette door: er waren 8769 mensen in 1930, 11.122 in 1950, 13.000 in 1960, en 14.823 tien jaar later. In de jaren 1970 en 1980 daalde het aantal inwoners van Wormer echter door de geringe bouwactiviteit en het gemiddelde aantal inwoners per huis. In 1989 woonden er 12.126 personen.

Bron: Taxi Wormerveer